Utwór jako przedmiot prawa autorskiego

Zgodnie z art. 1 ust. 1 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). Z powyższego wynika, że jedynie przejawy działalności twórczej o indywidualnym charakterze mogą być uznane za dzieła i podlegają ochronie tego prawa. Chodzi zatem o kreacyjny, subiektywnie nowy, oryginalny wytwór intelektu, wywołany niepowtarzalną osobowością twórcy, który – wykonany przez kogoś innego – wyglądałby inaczej (zob. wyrok SA w Lublinie z dnia 12 września 2016 r., sygn. akt I ACa 942/15).

Przedmiotem ochrony wszystkich kolejnych polskich ustaw o prawie autorskim jest w istocie, niezależnie od sposobu normatywnego określenia, rezultat twórczej działalności człowieka. Z kolei ochrona przysługuje twórcy niezależnie od spełnienia jakichkolwiek formalności.

W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe), plastyczne, fotograficzne, lutnicze, wzornictwa przemysłowego, architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne, muzyczne i słowno-muzyczne, sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne, audiowizualne (w tym filmowe).

Ochroną prawa autorskiego objęty może być wyłącznie sposób wyrażenia; nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne.

Jakie warunki musi spełniać utwór, aby podlegał ochronie?

Aby dany rezultat działalności człowieka mógł zostać uznany za utwór w rozumieniu prawa autorskiego, musi spełniać określone przesłanki. Przede wszystkim powinien mieć charakter twórczy oraz indywidualny. Oznacza to, że musi być wynikiem samodzielnej działalności intelektualnej autora i posiadać cechy pozwalające odróżnić go od innych podobnych rezultatów.

Nie ma przy tym znaczenia, czy utwór posiada dużą wartość artystyczną, ekonomiczną lub użytkową. Ochronie mogą podlegać zarówno dzieła profesjonalnych twórców, jak i proste formy działalności twórczej, jeżeli spełniają ustawowe wymagania.

Czego nie chroni prawo autorskie?

Prawo autorskie nie chroni samych pomysłów, idei, koncepcji czy metod działania. Ochroną objęty jest dopiero konkretny sposób wyrażenia określonego pomysłu.

Przykładowo sama idea stworzenia aplikacji, kampanii marketingowej lub rozwiązania biznesowego nie korzysta z ochrony prawa autorskiego. Ochronie może natomiast podlegać przygotowany kod programu, projekt graficzny, tekst, prezentacja lub inne konkretne opracowanie.

Prawo autorskie w działalności gospodarczej

Prawo autorskie ma istotne znaczenie również dla przedsiębiorców. W ramach prowadzonej działalności firmy często tworzą lub wykorzystują utwory takie jak materiały marketingowe, grafiki, zdjęcia, strony internetowe, programy komputerowe, dokumentację techniczną czy treści publikowane w internecie.

Prawidłowe uregulowanie kwestii praw autorskich pozwala uniknąć sporów dotyczących możliwości korzystania z utworów oraz zakresu przeniesienia praw na przedsiębiorcę.

FAQ

Czy każdy utwór podlega ochronie prawa autorskiego?

Tak, jeżeli spełnia przesłanki twórczości i indywidualnego charakteru. Ochrona powstaje automatycznie i nie wymaga rejestracji.

Czy pomysł jest chroniony prawem autorskim?

Nie. Prawo autorskie chroni sposób wyrażenia pomysłu, a nie samą ideę.

Czy firma może posiadać prawa autorskie do utworu?

Tak. Prawa mogą zostać przeniesione na przedsiębiorcę na podstawie odpowiedniej umowy.

Blog Kancelarii Pasternak LEGAL ma charakter wyłącznie edukacyjny i zawiera treści jedynie o charakterze ogólnym, w których mogą zdarzyć się pominięcia jak i omyłki, a w szczególności dlatego, że artykuły na blogu są aktualne w dacie ich publikacji, zaś w późniejszym czasie mogą nie odzwierciedlać stanu zmieniających się przepisów prawa. Kancelaria nie bierze odpowiedzialności za jakąkolwiek szkodę, która została wyrządzona w związku zastosowaniem lub niezastosowaniem się do przekazanej na blogu treści, albowiem treści zawarte na blogu nie mogą stanowić w szczególności porady czy informacji prawnej wydawanej indywidualnie przy uwzględnieniu konkretnego stanu faktycznego i prawnego.