Prawo karne

Kiedy następuje ustanie karalności (przedawnienie karalności) przestępstwa?

03.11.2023

Kiedy następuje ustanie karalności (przedawnienie karalności) przestępstwa?

Przedawnienie karalności jest znaną już od czasów starożytnych instytucją prawa karnego, związaną ściśle z celami kary kryminalnej. Upływ czasu de facto uniemożliwia bowiem osiągniecie wobec sprawcy celu wychowawczego i zapobiegawczego kary. Powoduje to, że wykonanie kary po znacznym upływie czasu byłoby już niecelowe.

Warto zatem zadać kilka pytań:

Jak obliczać termin przedawnienia karalności?

Kiedy następuje przedawnienie przestępstwa?

Gdzie szukać odpowiedzi o przedawnienie przestępstwa?

Kiedy przedawnienie karalności ulega modyfikacji?

https://pasternaklegal.pl/?p=3437&preview=true

Spis treści:
1. Co to jest przedawnienie karalności jak niektórzy mówią przedawnienie przestępstwa?
2. Terminy przedawnienia karalności z oskarżenia prywatnego
3. Przedawnienie karalności przestępstw popełnionych na szkodę małoletniego (art. 101 § 4 k.k) – małoletni i przedawnienie karalności
4. Czy możliwe jest wyłączenie instytucji przedawnienia?
5. PODSUMOWANIE

Co to jest przedawnienie karalności jak niektórzy mówią przedawnienie przestępstwa?

Przedawnienie karalności czynu – polega na tym, że po upływie określonego w ustawie terminu nie można sprawcy przestępstwa pociągnąć do odpowiedzialności karnej. Uchylenie karalności ma charakter bezwzględny i następuje z mocy prawa.

Na gruncie procesowym przedawnienie karalności oznacza, że w odniesieniu do konkretnego czynu sprawcy nie można wszcząć postępowania karnego, a wszczęte już postepowanie należy umorzyć (art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.).

Innymi słowy jeżeli upłynął termin przedawnienia karalności czynu to sprawca nie może zostać za niego skazany. Jeżeli sąd w toku postępowania stwierdza, że nastąpiło przedawnienie ścigania oskarżonego, to nie wolno mu wydać wyroku skazującego, sąd może natomiast wydać wyrok uniewinniający.

Warto zwrócić uwagę, że w wypadku, kiedy upływ terminu karalności jest bliski, korzystną dla oskarżonego strategią może okazać się przedłużanie postępowania.

Takie zabiegi procesowe wymagają jednak niekiedy doświadczenia procesowego, a zatem mogą wiązać się z koniecznością skorzystania z usług doświadczonych prawników, posiadających doświadczenie na gruncie procesu karnego.

Zespołem prawa karnego w Kancelarii Pasternak Legal kieruje adwokat Łukasz Pasternak, który jest autorem licznych publikacji naukowych z zakresu prawa:

  • karnego,
  • prawa handlowego
  • prawa zamówień publicznych,

w licznych renomowanych prawniczych czasopismach naukowych.

Specjalizacja

W naszych działaniach każdorazowo kierujemy się interesem naszego Klienta, a do powierzonych nam spraw podchodzimy w sposób przemyślany i indywidualny.

Jeżeli poszukujesz adwokata, który zaangażuje się w Twoją sprawę i postara się ustalić najlepsze dla Ciebie kroki prawne – zapraszamy do kontaktu – kliknij tutaj.

Terminy przedawnienia – nowelizacja przepisów kodeksu karnego

Nowelizacja przepisów kodeksu karnego  dokonana ostatnio Ustawą z dnia 7 lipca 2022 r., nie ominęła przepisów dotyczących instytucji przedawnienia, zmieniając lub uzupełniając unormowania w art. 101 § 1, art. 101 § 3, art. 101 § 3a, art. 101 § 4, art. 102 § 1 i § 2, art. 105 k.k. 

Nie ma jednakowego terminu przedawnienia dla wszystkich przestępstw. Oczywiste jest, że w przypadku poważniejszych przestępstw przedawnienie karalności następuje później.

Okolicznością decydującą o rozpiętości terminów przedawnienia karalności jest rodzaj i wysokość kary (co do kary pozbawienia wolności), określone w części szczególnej i części wojskowej kodeksu karnego oraz waga czynu.

W obecnym stanie prawnym karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat:

1) 40 – gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa;

2) 20 – gdy czyn stanowi inną zbrodnię;

2a) 15 – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat;

3) 10 – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata;

4) 5 – gdy chodzi o pozostałe występki.

W przypadku, gdy już zostało wszczęte postępowanie karne i to czy się przeciwko osobie sprawcy okresy przedawnienia ulegają wydłużeniu o 10 lat. Innymi słowy jeżeli w okresie biegu terminu przedawnienia wszczęto postępowanie do terminu przedawnienia należy doliczyć kolejnych 10 lat.

Warto pamiętać, że przedawnienie karalności ulega zawieszeniu w określonych sytuacjach prawnych, co z kolei może wiązać się z konsekwencjami procesowymi.

Licząc zatem bieg terminów przedawnienia warto skontaktować się z doświadczonym prawnikiem, który pomoże uniknąć dotkliwego błędu w przypadku nawet prostej na pierwszy rzut oka sprawy, albowiem konsekwencje błędu mogą mieć daleko idące konsekwencje. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że odpowiedź na pytanie jak się prawidłowo oblicza termin przedawnienia karalności nie zawsze na pierwszy rzut oka oczywista, gdyż nie zawsze wystarczy dodanie określonego czasu do czasu popełnienia czynu zabronionego.

Prawo Karne – Jedna z głównych specjalizacji PASTERNAK LEGAL – zobacz więcej.

Tytułem przykładu można wskazać, że pewne modyfikacje przewiduję art. 9 PWKK zgodnie z jego treścią Bieg terminu przedawnienia umyślnych przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu, wolności lub wymiarowi sprawiedliwości, zagrożonych karą pozbawienia wolności powyżej 3 lat, popełnionych przez funkcjonariuszy publicznych – w okresie od 1 stycznia 1944 r. do 31 grudnia 1989 r. – w czasie lub w związku z pełnieniem ich funkcji, rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 1990 r. Przepis art. 4 § 1 Kodeksu karnego nie ma w takich wypadkach zastosowania. W stosunku do sprawców czynów, określonych w § 1 nie stosuje się wydanych przed dniem 7 grudnia 1989 r. przepisów ustaw i dekretów, które przewidują amnestię lub abolicji.

Na marginesie należy również zauważyć co ciekawe w przypadku wykroczeń drogowych, że częstym problemem praktycznym związanym z postępowaniem w sprawach o wykroczenia jest poprawne ustalenie czy nastąpiło przedawnienie karalności wykroczenia. Poprawne zaś obliczenie powyższego terminu może wiązać się z dalszymi konsekwencjami prawnymi, które nie kiedy dla obwinionego mogą być dużo bardziej dotkliwe a niżeli sama grzywna w sprawie o wykroczenie.

Terminy przedawnienia karalności z oskarżenia prywatnego

W przypadku przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego karalność ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się̨ o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż̇ z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia.

Przedawnienie nie biegnie, jeżeli przepis ustawy nie pozwala na wszczęcie lub dalsze prowadzenie postepowania karnego.

przypadku przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego karalność przedłużona zostaje w wypadku wszczęcia postępowania o 5 lat.

Przedawnienie karalności przestępstw popełnionych na szkodę małoletniego (art. 101 § 4 k.k) – małoletni i przedawnienie karalności

Nieco inaczej wyglądają zasady przedawnienia w zakresie przestępstw przeciwko wolności i seksualności, w których pokrzywdzonym jest małoletni, zbrodni przeciwko pokojowi, ludzkości i przestępstw wojennych, a także niektórych przestępstw popełnionych przez urzędników państwowych.

W wyniku nowelizacji kodeksu karnego, wzmocnieniu uległa ochrona małoletnich. Zgodnie ze znowelizowanym przepisem art.101 §4 k.k.

W przypadku przestępstw:

1) przeciwko życiu i zdrowiu, popełnionych na szkodę małoletniego, zagrożonych karą, której górna granica przekracza 5 lat pozbawienia wolności,

2) określonych w rozdziale XXV, popełnionych na szkodę małoletniego albo gdy treści pornograficzne obejmują udział małoletniego,

3) określonych w art. 156a i art. 191b, popełnionych na szkodę małoletniego

–     przedawnienie karalności przestępstwa nie może nastąpić przed ukończeniem przez niego 40. roku życia.

https://pasternaklegal.pl/?p=3437&preview=true

 

Początek biegu terminu przedawnienia

Okres przedawnienia karalności liczy się od daty popełnienia przestępstwa. Oczywiście decydujące w tej mierze znaczenie ma fakt, jakie przestępstwo oskarżony w rzeczywistości popełnił.

Warto zauważyć, że ogólna zasada może ulegać swoistym modyfikacjom.

Początek biegu terminu przedawnienia przestępstw skutkowych

Regulacja zawarta w treski art 101 §3 k.k. wskazuję, że jeżeli dokonanie przestępstwa zależy od nastąpienia określonego w ustawie skutku, bieg przedawnienia rozpoczyna się od czasu, gdy skutek nastąpił. Regulacja art. 101 § 3 k.k. odnosi się jedynie do przestępstw skutkowych dokonanych W wyniku nowelizacji Kodeksu Karnego, ustawodawca dodał zapis art. 101 § 3a k.k w którym wskazano, że w przypadku przestępstwa popełnionego w czasie dłuższym niż jeden dzień bieg przedawnienia rozpoczyna się z upływem ostatniego dnia, w którym sprawca swoim zachowaniem wypełniał znamiona przestępstwa

Czy możliwe jest wyłączenie instytucji przedawnienia?

Kodeks karny przewiduję także przypadki, w których następuję wyłączenie instytucji przedawnienia.

Przepisów o przedawnieniu karalności nie stosuje się do zbrodni przeciwko pokojowi, ludzkości i przestępstw wojennych. Nie stosuje się ich również do umyślnego przestępstwa: zabójstwa, ciężkiego uszkodzenia ciała, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu lub pozbawienia wolności łączonego ze szczególnym udręczeniem, popełnionego przez funkcjonariusza publicznego w związku z pełnieniem obowiązków służbowych.

Konstytucja RP wprowadza również instytucję zawieszenia biegu przedawnienia w stosunku do przestępstw nieściganych z przyczyn politycznych, popełnionych przez funkcjonariuszy publicznych lub na ich zlecenie, do czasu ustania tych przyczyn (art.44 Konstytucji RP)

Czy możliwe jest zawieszenie przedawnienia karalności?

Odpowiedź na powyższe pytanie powinna być twierdząca, albowiem istnieją regulacje prawne, które pozwalają na zawieszenie biegu przedawnienia karalności czynu zabronionego.

PODSUMOWANIE

Przedawnienie karalności przestępstwa to nieco upraszczając, sytuacja, w której sprawca przestępstwa z uwagi na upływ określonego przez ustawodawcę czasu nie może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej. Okres przedawnienia dla wszystkich przestępstw czy wykroczeń nie jest taki sam.   Ustawodawca przewidział tez instytucję przedłużenia przedawnienia karalności jak też „spoczywanie biegu przedawnienia”.

Prawidłowe obliczenie terminu przedawnienia karalności czynu może stanowić element konstruowania linii obrony, który przy odpowiednim zastosowaniu procesowym może okazać się bardzo korzystny dla Klienta, z tego tez względu warto rozważyć konsultację prawną z adwokatem specjalizującym się w sprawach karnych, lub też zlecić obronę Adwokatowi zajmującym się reprezentacja w sprawach karnych.

Zespół adwokatów Pasternak LEGAL świadczy pomoc prawną w zakresie szeroko rozumianego prawa karnego, prawa karnego gospodarczego, w tym w szczególności w zakresie tzw. white collar crimes na terenie całego Kraju. Nasze biura rozmieszczone są w kilku miastach Warszawie, Lublinie, Markach, co ułatwia nam kontakt z Klientami niemniej jednak prowadzimy sprawy na terenie całej Polski.

Specjalizacja, doświadczenie, jakość, odpowiedzialność – masz więcej pytań w opisywanej materii – skontaktuj się z nami

Kliknij tutaj by przejść do danych kontaktowych

 

Subskrybuj Newsletter bądź na bieżąco

Informacje prawne lub informacje o najnowszych publikacjach – za darmo – prosto na twoją skrzynkę.

Łukasz Pasternak - ADWOKAT

Blog Kancelarii Pasternak LEGAL ma charakter wyłącznie edukacyjny i zawiera treści jedynie o charakterze ogólnym, w których mogą zdarzyć się pominięcia jak i omyłki, a w szczególności dlatego, że artykuły na blogu są aktualne w dacie ich publikacji, zaś w późniejszym czasie mogą nie odzwierciedlać stanu zmieniających się przepisów prawa.  Kancelaria nie bierze odpowiedzialności za jakąkolwiek szkodę, która została wyrządzona w związku zastosowaniem lub niezastosowaniem się do przekazanej na blogu treści, albowiem treści zawarte na blogu nie mogą stanowić w szczególności porady czy informacji prawnej wydawanej indywidualnie przy uwzględnieniu konkretnego stanu faktycznego i prawnego.

Masz pytania?
Zapraszamy do kontaktu.

Skontaktuj się

Mogą Cię zainteresować:

Prawo karne

11 czerwca 2024

Fałszowanie dokumentów

Fałszowanie dokumentów Fałszowanie dokumentów stanowi istotne zagrożenie dla społeczeństwa i porządku prawnego. Przez lata dokumenty odgrywały kluczową rolę w potwierdzaniu tożsamości, t...

Czytaj dalej

Fałszowanie dokumentów

Prawo karne

11 czerwca 2024

ZAŚWIADCZENIE O NIEKARALNOŚCI

Orzeczenie o niekaralności "Spis treści: 1. Co to jest zaświadczenie o niekaralności? 2. Zaświadczenie o niekaralności do pracy 3. Gdzie uzyskać zaświadczenie o niekaralności - wniosek KR...

Czytaj dalej

ZAŚWIADCZENIE O NIEKARALNOŚCI

Prawo karne

4 czerwca 2024

Kary za przestępstwa skarbowe

Przestępstwo skarbowe - Istota przestępstw karnoskarbowych Problematyka przestępstw skarbowych jest niezwykle istotna zarówno z perspektywy funkcjonowania państwa, jak i z punktu widzenia uczciw...

Czytaj dalej

Kary za przestępstwa skarbowe
Wróć do bloga

Skontaktuj się z nami
i dowiedz się jak możemy
Tobie pomóc

KANCELARIA WARSZAWA
Łukasz Pasternak Kancelaria Adwokacka
ul. Malborska 1/11,
03-286 Warszawa, piętro II

KANCELARIA MARKI
Al. J. Piłsudskiego 29, 05-270 Marki

mapa

KANCELARIA Lublin
Al. Kraśnicka 27
20-718 Lublin

Download file
1