Czy wręczenie prezentu to już łapówka? Gdzie przebiega granica korupcji?

Korupcja to jedno z najpoważniejszych przestępstw uderzających w interes publiczny i rozwój gospodarczy. To zjawisko globalne – dotyczy zarówno państw wysoko rozwiniętych, jak i tych mniej zamożnych. Polska także zmaga się z problemem korupcji, próbując ograniczać przestępstwo łapownictwa poprzez wdrażanie oraz egzekwowanie surowych przepisów dotyczących przestępstw prawa karnego. Korupcja przybiera różne formy: od klasycznego łapownictwa, przez nepotyzm, płatną protekcję, aż po nadużycie zaufania publicznego. Najczęściej jednak mamy do czynienia z przestępstwem łapownictwa – czyli wręczeniem korzyści lub przyjmowaniem korzyści majątkowej bądź osobistej w związku z pełnieniem funkcji publicznej. Zarówno łapownictwo bierne, jak i łapownictwo czynne, są w Polsce przestępstwami ściganymi z urzędu oraz zagrożonymi poważnymi sankcjami za łapownictwo.

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest korupcja według Kodeksu karnego, jakie są różnice między łapownictwem czynnym, a biernym, jakie grożą  sankcje za łapownictwo, a także jak rozpoznać przypadek korupcji w praktyce oraz skutki społeczne przestępstw korupcji.

Więcej o korupcji możecie przeczytać w poprzednim wpisie: https://pasternaklegal.pl/przestepstwa-korupcyjne/

Spis treści:
1. Czym jest korupcja?
2. Łapownictwo czynne i bierne – na czym polega różnica?
3. Korupcja urzędnicza – czym jest?
4. Ile grozi za danie lub przyjęcie łapówki?
5. Przykłady łapownictwa czynnego
6. Przykłady łapownictwa biernego
7. Korupcja managerska czy coś takiego istnieje?
8. Skutki korupcji i łapownictwa – czy to tylko problem urzędów?
9. PASTERNAK LEGAL – wspieramy naszych Klientów w sytuacjach kryzysowych

Czym jest korupcja?

Nie ma jednej powszechnie przyjętej definicji korupcji. Korupcja polega na nadużyciu stanowiska w celu uzyskania korzyści majątkowej lub korzyści osobistej. Może obejmować łapownictwo czynne i łapownictwo bierne, przekupstwo, nepotyzm oraz inne działania sprzeczne z przepisami dotyczącymi przestępstw i etyką zawodową. Szczególnym przypadkiem jest przestępstwo korupcji urzędniczej – gdy sprawca korupcji to osoba pełniąca funkcję publiczną lub osoba zatrudniona w funkcji publicznej, która wykorzystuje swoją działalność publiczną dla własnych korzyści. Skutki korupcji to nie tylko sankcje za łapownictwo, ale także utrata zaufania społecznego, osłabienie instytucji państwowych oraz marnotrawienie publicznych środków.

Łapownictwo czynne i bierne – na czym polega różnica?

Łapownictwo bierne innymi słowy „sprzedajność”  polega na przyjmowaniu korzyści majątkowej lub żądaniu albo zgodzie na obietnicę wręczenia korzyści przez osobę pełniącą funkcję publiczną w zamian za określone działania lub zaniechania w ramach działalności publicznej. Co istotne, przestępstwo łapownictwa biernego jest popełnione już w momencie przyjęcia obietnicy – nie musi dojść do faktycznego wręczenia korzyści. Korzyści te mogą być materialne (pieniądze, prezenty, kosztowności, udziały w firmie) lub niematerialne (awans, wyjazd, szczególne przywileje).

Łapownictwo czynne to sytuacja, w której sprawca korupcji oferuje, przekazuje lub obiecuje wręczenie korzyści majątkowej lub korzyści osobistej osobie pełniącej funkcję publiczną, aby wpłynąć na jej decyzję. Warunkiem odpowiedzialności za przestępstwo łapownictwa czynnego jest, by wręczenie korzyści było związane z obowiązkami osoby pełniącej funkcję publiczną. Jeżeli udzielanie korzyści majątkowej dotyczy osoby, która nie ma statusu funkcjonariusza publicznego, co do zasady nie ponosi się odpowiedzialności z art 229 kodeksu karnego. Korzyści mogą mieć różny charakter – od pieniędzy, prezentów, drogich alkoholi, usług, aż po obietnicę awansu lub wsparcia w kampanii wyborczej.

Korupcja urzędnicza – czym jest?

Przestępstwo korupcji urzędniczej to szczególny przypadek korupcji, w którym sprawcą przestępstwa jest osoba pełniąca funkcję publiczną lub osoba zatrudniona w funkcji publicznej. Polega ono na nadużyciu funkcji publicznej dla uzyskania korzyści majątkowej lub korzyści osobistej. Jest to szczególnie groźne przestępstwo korupcji dla praworządności, gdyż podważa zaufanie obywateli do państwa i sprawiedliwości. Przestępstwa korupcji urzędniczej są ścigane z urzędu i surowo karane – ich ujawnienie często skutkuje dodatkowymi sankcjami dyscyplinarnymi lub zawodowymi, a także grozi przepadkiem łapownictwa czynnego.

Ile grozi za danie lub przyjęcie łapówki? (art 229 kodeksu karnego, art 228 kodeksu karnego)

Korupcja czynna (łapownictwo czynne, art 229 kodeksu karnego)

• Podstawowy przypadek (§ 1): Udzielenie lub obietnica udzielenia korzyści majątkowej/korzyści osobistej osobie pełniącej funkcję publiczną – od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.
• Wypadek mniejszej wagi (§ 2): Grzywna, ograniczenie wolności albo do 2 lat więzienia.
• Za próbę skłonienia do złamania prawa (§ 3): Od roku do 10 lat więzienia.
• Znaczna wartość łapówki (§ 4): Od 2 do 15 lat więzienia.
• Wielka wartość łapówki (§ 4a): Od 3 do 20 lat więzienia.
• Dotyczy także przekupstwa w instytucjach międzynarodowych (§ 5).
• Możliwy brak kary, jeśli przestępstwo łapownictwa czynnego zostanie zgłoszone zanim dowiedzą się o nim organy ścigania (§ 6).

Korupcja bierna (łapownictwo bierne, art 228 kodeksu karnego)

• Podstawowa kara (§ 1): Przyjmowanie korzyści majątkowej/osobistej lub jej obietnicy – od 6 miesięcy do 8 lat więzienia.
• Wypadek mniejszej wagi (§ 2): Grzywna, ograniczenie wolności lub do 2 lat więzienia.
• Za przyjęcie łapówki za złamanie prawa (§ 3): Od roku do 10 lat więzienia.
• Uzależnianie czynności od łapówki (§ 4): Także od roku do 10 lat.
• Znaczna wartość łapówki (§ 5): Od 2 do 15 lat więzienia.
• Wielka wartość łapówki (§ 5a): Od 3 do 20 lat więzienia.
• Dotyczy także przyjmowania korzyści majątkowej w organizacjach międzynarodowych (§ 6).

Wysokość kary za łapownictwo zależy m.in. od wartości łapówki, celu działania sprawcy korupcji i wpływu na decyzje osoby pełniącej funkcję publiczną. Sankcje za łapownictwo mają skutecznie odstraszać od prób przekupstwa i chronić publiczne środki.

Poniżej przedstawiamy przykłady korupcji:

Przykłady łapownictwa czynnego (art 229 kodeksu karnego)

• Przekupstwo wobec policjanta: Kierowca zatrzymany do kontroli drogowej wręcza banknot funkcjonariuszowi publicznemu, by „zapomniał” o mandacie za przekroczenie prędkości .
• Zawodnik daje sędziemu pieniądze, aby ten podyktował korzystny dla niego rzut karny

Przykłady łapownictwa biernego (art 228 kodeksu karnego)

• Lekarz żąda korzyści: Funkcjonariusz publiczny (lekarz w szpitalu publicznym) informuje pacjenta, że operacja może być przyspieszona, jeśli ten wręczy określoną sumę pieniędzy – przestępstwo korupcji i sprzedajność.
• Ochroniarz który przyjmuję łapówkę za wpuszczenie kogoś do chronionego obiektu.

Korupcja managerska czy coś takiego istnieje?

Korupcja managerska to zjawisko, które może wystąpić w biznesie. Określone osoby pełniące określoną funkcję w biznesie mogą dopuścić się takiego czynu. Więcej na temat korupcji managerskiej mówiłem w tym materiale:

Skutki korupcji i łapownictwa – czy to tylko problem urzędów?

Zdecydowanie nie! Każda forma przestępstwa korupcji generuje realne straty dla społeczeństwa i działalności publicznej. Przez łapownictwo cierpi nie tylko budżet państwa, ale także efektywność gospodarki – spada zaufanie do prawa, inwestorzy rezygnują z działalności, a uczciwi przedsiębiorcy mają mniejsze szanse w przetargach. Jeśli łapówka staje się „normą”, zwykli ludzie tracą wiarę, że przepisy dotyczące przestępstw i kodeks karny chronią ich interesy i publiczne środki.

Korupcja to nie abstrakcja – jej skutki odczuwa każdy obywatel. Każdy z nas może przeciwdziałać przestępstwom łapownictwa: nie oferując łapówek, nie przyjmując korzyści majątkowych, reagując na przypadki korupcji w swoim otoczeniu.

PASTERNAK LEGAL – wspieramy naszych Klientów w sytuacjach kryzysowych

Kompleksowe wsparcie dla osób i instytucji znajdujących się w sytuacjach kryzysowych

Prawo Karne gospodarcze lub jak niektórzy mówią przestępstwa białych kołnierzyków (white collar crimes) to kategoria przestępstw popełnianych w obrocie gospodarczym lub związana z działalnością różnego rodzaju instytucji czy osób w nich funkcjonujących.

Nasza kancelaria specjalizuje się w przeciwdziałaniu i obronie klientów, którzy są obarczeni podejrzeniami lub oskarżeniami o tego typu działania.

Dowiedz się więcej na temat usług z zakresu prawa karnego dla biznesu:

1. Prawo Karne dla biznesu – Prawo karne gospodarcze
2. Postępowania karnoskarbowe

Bezpłatna konsultacja w Kancelarii Pasternak LEGAL

Jeżeli chcesz skorzystać z bezpłatnej konsultacji zapraszam do kliknięcia w poniższy link i wypełnienia formularza kontaktowego:

>> BEZPŁATNA KONSULTACJA – WYPEŁNIJ FORMULARZ A MY SKONTAKTUJEMY SIE Z TOBĄ I USTALIMY JAK MOŻEMY CI POMÓC

Skontaktuj się i zadaj nam dowolne pytanie.

Wypełnij formularz, a my skontaktujemy się z Tobą, celem omówienia rozwiązań dopasowanych do potrzeb Twojej firmy. Odpowiadamy szybko – sprawdź !

Zapoznaj się z poprzednimi artykułami w temacie łapownictwa i korupcji:

• ŁAPOWNICTWO BIERNE – CZYM JEST, KARA, DEFINICJA

• PRZYJĘCIE KORZYŚCI MAJĄTKOWEJ – CZYM GROZI?

• PRZESTĘPCZOŚĆ BIAŁYCH KOŁNIERZYKÓW

Subskrybuj Newsletter i bądź na bieżąco

Blog Kancelarii Pasternak LEGAL ma charakter wyłącznie edukacyjny i zawiera treści jedynie o charakterze ogólnym, w których mogą zdarzyć się pominięcia jak i omyłki, a w szczególności dlatego, że artykuły na blogu są aktualne w dacie ich publikacji, zaś w późniejszym czasie mogą nie odzwierciedlać stanu zmieniających się przepisów prawa. Kancelaria nie bierze odpowiedzialności za jakąkolwiek szkodę, która została wyrządzona w związku zastosowaniem lub niezastosowaniem się do przekazanej na blogu treści, albowiem treści zawarte na blogu nie mogą stanowić w szczególności porady czy informacji prawnej wydawanej indywidualnie przy uwzględnieniu konkretnego stanu faktycznego i prawnego.