Inne

Odwołanie wykonanej darowizny

Łukasz Pasternak

autor: Łukasz Pasternak

14.09.2020

Praktyka stosowania prawa pokazuje, iż niekiedy zdarzają się sytuacje, w których darczyńca chce odwołać darowiznę już wykonaną. Przepisy kodeksu cywilnego dają darczyńcy taką możliwość, jednakże muszą ziścić się określone prawem przesłanki.

Darowizna wykonana to taka darowizna, której przedmiot został przekazany obdarowanemu. Przepisy kodeksu cywilnego stanowią, że darczyńca może odwołać darowiznę już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Rażąca niewdzięczność, nie posiada kodeksowej definicji, jest ona klauzulą generalną przez co w każdoczesnym stanie faktycznym należy badać, czy przesłanka ta znajduje zastosowanie.

Konsekwencją powyższego jest fakt, z którego wynika, że dla oceny, czy w konkretnej sytuacji mamy do czynienia z niewdzięcznością, istotne znaczenie powinno mieć nie tylko samo zachowanie obdarowanego, lecz także zachowanie darczyńcy po wykonaniu darowizny. Przy dokonywaniu oceny, czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z niewdzięcznością obdarowanego, nie można również abstrahować od przyczyn konfliktu istniejącego między darczyńcą i obdarowanym (wyrok SN z 28.10.1998 r., I CKN 471/97).

W jednym ze swoich orzeczeń Sąd Najwyższy wskazał, że ocena, czy niewdzięczność okazywana przez obdarowanego jest rażąca, powinna być dokonywana z uwzględnieniem zobiektywizowanych kryteriów, a nie jedynie subiektywnych odczuć darczyńcy. Dokonując takiej oceny nie można jednak nie uwzględnić charakteru konkretnych relacji między obdarowanym i darczyńcą oraz norm wyznaczających zakres akceptowalnych zachowań zarówno w całym społeczeństwie, jak i w grupie społecznej, do której należy darczyńca (orzeczenie SN z 13.10.2005 r., I CK 112/05).

Niewdzięczność może przejawiać się w zachowaniu polegającym zarówno na działaniu jak i zaniechaniu, natomiast czyn lub zaniechanie musi zostać wymierzony bezpośrednio lub pośrednio w darczyńcę (na takim też stanowisku stoi Sąd Najwyższy – wyrok Sądu Najwyższego z 7.5.2003 r., IV CKN 115/01).

Przykładem rażącej niewdzięczności może być, znęcanie się fizyczne i psychiczne nad darczyńcą, przemoc fizyczna, rażąca niewdzięczność może również polega na podstępnym nadużyciu zaufania, oszustwie, kradzieży, nieudzieleniu darczyńcy pomocy pomimo oczywistych możliwości itp.

W celu odwołania darowizny darczyńca powinien złożyć obdarowanemu oświadczenie o odwołaniu darowizny na piśmie. W oświadczeniu o odwołaniu darowizny może również znaleźć się oświadczenie zawierające żądanie zwrotu darowanego przedmiotu. Pamiętać jednak należy, iż żądanie takie nie ma skutku prawnorzeczowego.

Obowiązany do zwrotu darowizny powinien:

1. wydać przedmiot darowizny lub zwrócić jej równowartość w naturze jeżeli obdarowany nie może jej zwrócić w naturze (obdarowany w tym celu może również wytoczyć powództwo cywilne).

2. jeśli przekazał bezpłatnie przedmiot osobie trzeciej, powinien o tym powiadomić darczyńcę, który może skierować roszczenia (obowiązek wydania korzyści przechodzi na tę osobę trzecią);

3. jeśli rzecz zbył, powinien oddać darczyńcy wszystko co uzyskał w zamian rzeczy- np. pieniądze ze sprzedaży;

W przypadku ziszczenia się powyższych przesłanek darowizna wykonana może być odwołana w każdym czasie z tym jednak zastrzeżeniem, że:

1. darowizna nie może być odwołana z powodu niewdzięczności, jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył. Jeżeli w chwili przebaczenia darczyńca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem;

2. darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego;

3. spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z powodu niewdzięczności tylko wtedy, gdy darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy.

Stan prawny na dzień 25.04.2015 r. niniejsza informacja w żadnym wypadku nie stanowi i nie może stanowić porady prawnej, ani wiążącej informacji prawnej.

Masz pytania?
Zapraszamy do kontaktu.

Skontaktuj się

Mogą Cię zainteresować:

Inne

16 września 2020

Utwór jako przedmiot prawa autorskiego

Zgodnie z art. 1 ust. 1 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, u...

Czytaj dalej

Utwór jako przedmiot prawa autorskiego

Inne

16 września 2020

Plan spłaty

Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami prawa upadłościowego kolejnym etapem po przeprowadzeniu likwidacji majątku wchodzącego w skład masy upadłości jest ustalenie planu spłaty wierzycieli, o i...

Czytaj dalej

Plan spłaty

Inne

16 września 2020

Przewłaszczenie na zabezpieczenie

Umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie jest umową nienazwaną, która nie została uregulowana w kodeksie cywilnym, Umowa ta polega na tym, że dłużnik lub osoba trzecia przenosi własność rzec...

Czytaj dalej

Przewłaszczenie na zabezpieczenie
Wróć do bloga

Skontaktuj się z nami
i dowiedz się jak możemy
Tobie pomóc

Łukasz Pasternak Kancelaria Adwokacka
ul. Malborska 1/11,
03-286 Warszawa, piętro II

Biuro w Markach
Al. J. Piłsudskiego 29, 05-270 Marki

mapa